Dunkirk

Christopher Nolan làm phim về thành phố cảng Dunkirk – nơi hơn 400.000 lính Đồng Minh mắc kẹt như nằm trong chiếc rọ của quân Đức – và thủ tướng Anh Winston Churchill đã huy động bất cứ tàu dân sự nào trong khu vực đó đến giải cứu những chàng trai trẻ mắc kẹt đang vật lộn dưới các mũi tấn công của người Đức.

Cuộc Di Tản Dunkirk
Cuộc Di Tản Dunkirk

Bộ phim vượt qua sự tuyên truyền thông thường về sự anh dũng của người lính – đó là mô tả họ trên từng chi tiết như những con người – không phải các sinh vật mặc quần áo lính. Trong các đoạn thoại, có người thốt lên: “Tất cả những gì chúng tôi có thể làm là sống sót.” Đó là lời tự thú đắng cay. Hàng trăm ngàn người lính chen chúc nhau lên cầu cảng, dùng một chút thủ thuật để có thể đu theo con tàu rời Dunkirk, hi vọng được sống sót và thoát khỏi rọ cá.

Những người lính Anh chĩa súng vào mặt một người lính Pháp, đuổi anh ta lên boong tàu đổi lấy sự sống sót của họ. Cuộc di tản được mô tả thành thật, trần trụi như quả bom ném xuống biển, người lính sống sót và ngồi co rúm lại bên boong tàu.

Thông điệp của Christopher Nolan rõ ràng: ở cảng Dunkirk không ai là anh hùng, mà từng nỗ lực của từng người – chỉ để giữ lấy mạng sống của bản thân – đã là anh hùng. Không có lên gân, không có cổ vũ, không có kiểu lòng ái quốc được tô vẽ bằng máu của người khác. Một cảnh hệt như trong “Mặt trận phía Tây yên tĩnh” của Erich Maria Remarque, đó là khi cậu lính người Pháp lột đôi giày của người lính đã chết và mặc lên mình. Khi cái chết của một con người khác chỉ có ý nghĩa là họ để lại đôi giày và bộ quần áo cho mình – trong ngày còn tồn tại. Ngay cả tư lệnh Bolton cũng rơi nước mắt khi nhìn thấy những chiếc tàu cá đang chậm rãi tiến vào bờ biển.

Cuộc Di Tản Dunkirk
Cuộc Di Tản Dunkirk

Nhân vật chính của bộ phim là cuộc giải cứu. Không có nhiều không gian diễn cho tất cả những diễn viên được giới thiệu từ đầu. Farrier lái máy bay. Ông Dawson và con trai Peter lái thuyền máy nhỏ. Tommy, Gibson và vô số những chàng trai khác tìm cách vật lộn với các trận bom.

Nhân vật ông Dawson là thông điệp của “quê nhà” đã đáp lời Churchill, cùng với hàng trăm chiếc thuyền buồm, thuyền máy, thuyền đánh cá khác, vượt qua ranh giới vùng giao tranh để giải cứu các con của họ. Ông Dawson có tất cả những tính chất của một người cha, đáp lời kêu gọi không chần chừ, bình tĩnh trước tiếng máy bay ném bom, liều lĩnh cứu một người phi công, và ông đặt câu hỏi: “Tại sao chúng ta lại được phép đẩy con chúng ta vào cuộc chiến đó chứ?”

Cuộc Di Tản Dunkirk
Cuộc Di Tản Dunkirk

Nhưng khi nhồi quá nhiều nội hàm vào một nhân vật như ông Dawson, tôi cảm thấy Nolan đã hơi quá đà và “kịch”. Ông Dawson nhiều lần nói những thông điệp cứng và nặng tính khẩu khí, quá nhiều tính biểu tượng so với sức nặng của một cảnh. Ông mất đi cái dấu ấn tự nhiên bản thể của một con người không có bày tay thô lỗ của đạo diễn chen vào. Như khi người phi công bị sốc vì bom gào khóc đòi tàu quay về, ông Dawson nói: “Cậu ấy bị sốc bom, Peter. Cậu ấy không còn là chính mình nữa. Cậu ấy có thể không bao giờ còn là chính mình được nữa.” – đó là một câu thoại quá nặng so với tầm vóc của tình huống.

Cuộc giải cứu Dunkirk mang nhiều sự đan cài của thông điệp lòng ái quốc. Những người lính yêu nước nên ra trận. Họ bị mắc kẹt ở giữa làn đạn, trong khi tính toán của các chính trị gia là phải để dành tàu và máy bay ở trận tuyến chính, còn họ chỉ là phụ. Với người dân, cha và mẹ của những đứa con trai đang mất đi thân thể giữa những đợt ném bom của phía bên kia, lòng ái quốc nghĩa là dũng cảm đi đón những đứa con trở về – con là ai cũng là những đứa trẻ – như con họ ở quê nhà.

Cuộc Di Tản Dunkirk
Cuộc Di Tản Dunkirk

Lòng ái quốc có nghĩa là những người lính sống sót cúi mặt tủi nhục khi có ai đó nắm cổ hỏi: “Các anh đã ở đâu thế?” – như một chất vấn không hoàn thành nhiệm vụ. Lòng ái quốc là chàng trai trẻ, xấu hổ vì mình được sống, không dám nhìn vào đôi mắt mù của ông lão tình nguyện phát chăn cho họ và động viên họ: “Làm tốt lắm!”

Dunkirk nhiều sạn so với một Nolan thông thường mà tôi theo dõi. Và cũng trong cùng câu chuyện đẩy con người vào tận cùng bức bách với khung hình một người như anh lính trẻ Tommy, bộ phim Son of Saul làm tốt hơn rất nhiều, người hơn rất nhiều.

** Nhạc phim Hans Zimmer làm, như mọi lần, rất hay.
Thêm vài background mà Guardian nói về Dunkirk (2017), hơi nặng lời nhưng có vài điểm thú vị trong bài: https://www.theguardian.com/film/filmblog/2017/jul/26/bloodless-boring-empty-christopher-nolan-dunkirk-left-me-cold

Khải Đơn

Comments

comments

Hệ thống kênh Youtube Zen Channel

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here